Στα ίχνη της ελληνικής αρκούδας

Του Δρ. Αλέξανδρος Α. Καραμανλίδης

Συνώνυμο της δύναμης και της άγριας ομορφιάς, η αρκούδα μοιράστηκε με τον άνθρωπο τον ίδιο βιότοπο από τότε που κατοικούσε ακόμα σε σπηλιές μέχρι σήμερα. Στην Ελλάδα η καφέ αρκούδα επιβιώνει σε πείσμα των καιρών και των ανθρώπων. Η ιστορία μας ξεκινάει κάπως έτσι…

Η Καλλιστώ κόρη του Βασιλιά της Αρκαδίας, ορκίστηκε πίστη και αφοσίωση στη θεά Αρτέμιδα και ότι θα μείνει για πάντα μαζί της, να την υπηρετεί και να τη συνοδεύει. Έτσι πήγε να ζήσει μαζί της στο δάσος, κυνηγώντας άγρια θηρία.

Κάποτε την είδε ο Δίας και την ερωτεύτηκε. Για να την ξεγελάσει, πήρε τη μορφή της Αρτέμιδος και την ανάγκασε να ξαπλώσει μαζί του. Η Καλλιστώ γέννησε έναν γιο. Ο Δίας, όμως, ήξερε ότι αν το μάθαινε η Ήρα, θα θύμωνε με την Καλλιστώ, γι’ αυτό και τη μεταμόρφωσε σε αρκούδα…

…Από τότε στην πορεία του χρόνου η αρκούδα έγινε μέρος των θρύλων και των παραδόσεων πολλών λαών του βόρειου ημισφαιρίου, ενώ το ξύπνημα από τον χειμέριο λήθαργο της συνδέθηκε με την εαρινή αναγέννηση της φύσης. Και η ιστορία συνεχίστηκε…

Ο πρώτος πρόγονος της αρκούδας εμφανίστηκε κατά την περίοδο του Μειόκαινου, πριν περίπου είκοσι εκατομμύρια χρόνια και ήταν ένα μικρό σαρκοφάγο στο μέγεθος μικρού σκύλου. Σήμερα επιζούν στις μέρες μας τα ακόλουθα οκτώ είδη αρκούδας: τα πάντα, η διοπτροφόρος αρκούδα της Νοτίου Αμερικής, η μαλαϊκή αρκούδα, η πολική αρκούδα, η μαύρη αρκούδα της Ασίας, η ινδική αρκούδα και η καφέ αρκούδα.

Η καφέ αρκούδα

Η καφέ αρκούδα είναι το είδος με την ευρύτερη κατανομή παγκοσμίως. Λόγω της αρνητικής επίδρασης όμως, των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, πολλοί πληθυσμοί του είδους μειώθηκαν τους περασμένους δυο αιώνες, η καφέ αρκούδα εξαφανίστηκε σταδιακά από πολλές περιοχές της Ευρώπης και από τη Βόρεια Αφρική και τις νοτιοδυτικές ΗΠΑ. Σήμερα η καφέ αρκούδα ζει μόνο στη βορειοδυτική Βόρεια Αμερική, στην Ευρώπη και στο μεγαλύτερο μέρος της Βόρειας Ασίας. Στη Νότια Ευρώπη οι πληθυσμοί του είδους έχουν πλέον αποδεκατιστεί, με λιγότερες από 150 αρκούδες να ζουν στην Ισπανία, 100 στην Ιταλία, ενώ ο πληθυσμός των Άλπειων δεν πρέπει να ξεπερνάει τα 40 άτομα. Η καφέ αρκούδα είναι το μοναδικό είδος αρκούδας που ζει στην Ελλάδα. Στη χώρα μας ζουν δυο ανεξάρτητοι πληθυσμοί, οι οποίοι δεν επικοινωνούν γεωγραφικά μεταξύ τους. Ο μεγαλύτερος πληθυσμός ζει στην ευρύτερη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου από το όρος Βαρνούντα στον Νόμο Φλώρινας μέχρι τα ορεινά της λίμνης Πλαστήρα, στον Νομό Καρδίτσας, στα νότια , και από τα όρη Γκαμήλα και Φλάμπουρο του Νομού Ιωαννίνων, στα δυτικά, μέχρι το όρος Ασκιο, στα ανατολικά.

Ο δεύτερος –και μικρότερος- πληθυσμός ζει στην ευρύτερη περιοχή της οροσειράς της Ροδόπης, και αποτελεί μέρος του πληθυσμού της οροσειράς Ρίλα στη Βουλγαρία. Η κατανομή του πληθυσμού αυτού περιλαμβάνει μέρος των Νομών Σερρών και Δράμας και το βόρειο τμήμα του Νομού Ξάνθης. Η συνολική έκταση του βιότοπου της καφέ αρκούδας στη χώρα μας εκτιμάται σε 13.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν σταθερές ενδείξεις για παρουσία αρκούδας σε περιοχές στις οποίες το είδος δεν είχε καταγραφεί τα προηγούμενα εβδομήντα χρόνια τουλάχιστον, όπως στον ορεινό άξονα Βόρα – Ολύμπου και στη Στερεά Ελλάδα μέχρι και την ορεινή Ναυπακτία. Η διεύρυνση της γεωγραφικής κατανομής ενός μεγάλου θηλαστικού, όπως η αρκούδα, είναι ένα απολύτως φυσιολογικό γεγονός και μπορεί να εξηγηθεί, μεταξύ άλλων, από την τοπική ανάκαμψη ενός πληθυσμού ή από τις αυξημένες χωρικές απαιτήσεις ανήλικων κυρίως ατόμων που βρίσκονται στο στάδιο του εντοπισμού, οριοθέτησης και εξερεύνησης του ζωτικού τους χώρου. Οι συστηματικές προσπάθειες της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Αρκτούρος» για την εκτίμηση του ελάχιστου μεγέθους του πληθυσμού της καφέ αρκούδας στη χώρα μας που ξεκίνησαν το 1992 και από το 2003 βασίζονται στην ταυτοποίηση ατόμων μέσω της ανάλυσης γενετικού υλικού, έχουν καταγράψει 200 διαφορετικές αρκούδες στην ορεινή Πίνδο. Με βάση τα πρώιμα αυτά στοιχεία ο ελάχιστος συνολικός πληθυσμός του είδους στη χώρα μας υπολογίζεται σε 250 άτομα.

Μορφολογία

Η καφέ αρκούδα είναι, μετά την πολική, το μεγαλύτερο είδος αρκούδας στον κόσμο. Αν και το βάρος μιας αρκούδας δεν είναι ποτέ σταθερό, καθώς εξαρτάται από την εποχή του χρόνου και τη διαθεσιμότητα της τροφής, τα ενήλικα αρσενικά της κοινής καφέ αρκούδας στην Ελλάδα ζυγίζουν συνήθως 150-200 κιλά και έχουν μέσο μήκος περίπου 2 μέτρα και ύψος στον τράχηλο 1,10 μ. Οι θηλυκές αρκούδες στη χώρα μας είναι πιο μικρές και ζυγίζουν συνήθως γύρω στα 100 κιλά. Υπάρχουν πολλά υποείδη της καφέ αρκούδας στον κόσμο, τα οποία μπορεί να διαφέρουν αισθητά από τις αρκούδες της χώρας μας. Η καφέ αρκούδα της Αλάσκας για παράδειγμα μπορεί να έχει μήκος έως και 3,5 μέτρα καινά ζυγίζει έως και800 κιλά!

Ο βιότοπος της αρκούδας

Η ευρεία κατανομή της καφέ αρκούδας στον κόσμο είναι απόρροια της ικανότητας του είδους να επιβιώνει σε πολλά, διαφορετικά οικοσυστήματα. Καφέ αρκούδες μπορεί να συναντήσει κανείς στις άγονες και γυμνές εκτάσεις του Αρκτικού Κύκλου αλλά και στα πυκνά δάση βροχής στις ακτές του Ειρηνικού Ωκεανού. Επίσης, καφέ αρκούδες συναντά κανείς στις πλαγιές των Ιμαλαΐων, σε υψόμετρο που φτάνει τα 5.000 μέτρα, αλλά και στην έρημο Γκόμπι στην Κίνα! Στη χώρα μας η αρκούδα ζει κυρίως σε περιοχές με έντονη δασοκάλυψη, σε δάση φυλλοβόλων (δρυς, οξιά κ.λπ.) και κωνοφόρων (μαυρόπευκο, έλατο, ερυθρελάτη, ρόμπολο κ.λπ.) δέντρων της ορεινής και ημιορεινής ζώνης (500-1.800 μέτρα υψόμετρο). Ο κύριος παράγοντας επιλογής είναι η βιολογική αξία μιας περιοχής σε συνάρτηση με τις ετήσιες ανάγκες του είδους.

Ο ζωτικός χώρος της

Ως ζωτικό χώρο χαρακτηρίζουμε την περιοχή που χρησιμοποιεί ένα ζώο για τις ανάγκες συλλογής τροφής, αναπαραγωγής και ανατροφής των μικρών του. Η έκταση του χώρου αυτού εξαρτάται από την ηλικία, το φύλο και την αναπαραγωγική κατάσταση ενός ζώου, αλλά και από την έκταση του διαθέσιμου βιοτόπου. Ο ζωτικός χώρος, για παράδειγμα, των θηλυκών αρκούδων καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την κατανομή και τη διαθέσιμη ποσότητα τροφής, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της αναπαραγωγής και της ανατροφής των μικρών. Ο ζωτικός χώρος των αρσενικών, αντιθέτως, καθορίζεται όχι μόνο από την επάρκεια τροφής κατά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου αλλά και από την κατανομή των γόνιμων θηλυκών κατά την αναπαραγωγική περίοδο. Στη χώρα μας, κατά τη διάρκεια των ερευνητικών δραστηριοτήτων του «Αρκτούρου», καταγράφηκαν ζωτικοί χώροι μεταξύ 60 τετραγωνικών χιλιομέτρων για θηλυκές αρκούδες και 500 για αρσενικές αρκούδες. Ο ζωτικός χώρος των θηλυκών ατόμων είναι πιο μικρός από τον αντίστοιχο των αρσενικών, μεγαλώνει, όμως, μετά τη γέννηση των μικρών.

Μέσα στον ζωτικό της χώρο μια αρκούδα μπορεί να διανύσει καθημερινό αποστάσεις πολλών χιλιομέτρων. Συνήθως οι αρκούδες στη χώρα μας είναι πιο δραστήριες το απόγευμα και τη νύχτα κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του φθινοπώρου. Οι έντονες μετακινήσεις την άνοιξη και το φθινόπωρο οφείλονται στις αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις του είδους. Οι αρκούδες προσπαθούν αφενός να αναπληρώσουν τα ενεργειακά αποθέματα που έχουν καταναλωθεί στη διάρκεια του χειμέριου λήθαργου και αφετέρου να δημιουργήσουν αποθέματα λίπους για να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες του χειμώνα. Η κάμψη αντίστοιχα της δραστηριότητας που παρατηρείται το καλοκαίρι στη χώρα μας οφείλεται στην προσπάθεια της αρκούδας να αποφύγει την υπερθέρμανση σε μια περίοδο με μεγάλη ζέστη. Το φθινόπωρο μια αρκούδα στην Ελλάδα μπορεί να διανύσει περισσότερα από 180 χιλιόμετρα σε αναζήτηση τροφής, ενώ η μεγαλύτερη απόσταση που διήνυσε αρκούδα μέσα σε μία ημέρα υπολογίστηκε σε 20 χιλιόμετρα!

Τροφικές συνήθειες

Από όλα τα είδη αρκούδων, η καφέ αρκούδα είναι το μοναδικό που κατορθώνει να επιβιώνει σε τόσα πολλά διαφορετικά οικοσυστήματα. Η υπεροχή αυτή βασίζεται μόνο εν μέρει στη σωματική υπεροχή του είδους- ένας σημαντικός λόγος που κάνει την καφέ αρκούδα τόσο ανταγωνιστική είναι η ικανότητα της να αξιοποιεί ένα μεγάλο εύρος τροφικών πηγών. Η καφέ αρκούδα είναι ένα ζώο παμφάγο, δηλαδή το διαιτολόγιο της περιλαμβάνει τροφές φυτικής και ζωικής προέλευσης, αλλά συχνά και νεκρούς οργανισμούς. Στην Ελλάδα, αμέσως μετά την έξοδο από τη φωλιά διαχείμασης, την άνοιξη, τη διατροφή της αρκούδας αποτελούν κυρίως τροφές φυτικής προέλευσης. Πιο συγκεκριμένα, την περίοδο αυτή οι αρκούδες καταναλώνουν κυρίως ποώδη φυτά, βολβούς, ρίζες, χόρτα και καρπούς της περσινής χρονιάς που έχουν διατηρηθεί κάτω από το χιόνι. Με την πάροδο του χρόνου και όσο οι τροφικές επιλογές αυξάνονται, τη δίαιτα συμπληρώνουν διάφορα φρούτα, όπως αγριοφράουλες, βατόμουρα, αχλάδια, μήλα, κεράσια, κορόμηλα και καρποί αγριοτριανταφυλλιάς. Με την άφιξη του φθινοπώρου, και εν όψει του χειμέριου λήθαργου, οι αρκούδες αυξάνουν τη διατροφική τους δραστηριότητα προκειμένου να αποθηκεύσουν λίπος. Το διάστημα αυτό προτιμούν τροφές με μεγάλη θερμιδική αξία, όπως καρπούς οξιάς και βελανιδιάς, καρύδια και κάστανα. Το ποσοστό των φυτικών τροφών στη δίαιτα της αρκούδας στη χώρα μας ξεπερνάει το 85%. Το διαιτολόγιο του είδους συμπληρώνουν, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα τους, διάφορα έντομα, οι μέλισσες και το μέλι τους, καθώς επίσης χελώνες και μικρά και μεγάλα θηλαστικά.

Η Αναπαραγωγή

Η αναπαραγωγική δραστηριότητα της καφέ αρκούδας ξεκινάει στα μέσα Μαΐου και μπορεί να διαρκέσει μέχρι και τα μέσα Ιουλίου. Πρόκειται για τη μοναδική κοινωνική φάση στη ζωή της. Από τα μέσα Μαΐου τα αρσενικά αυξάνουν τις ημερήσιες μετακινήσεις τους (το διάστημα αυτό μπορεί να διανύσουν και 100 χιλιόμετρα!), αναζητώντας τα γόνιμα θηλυκά (τα θηλυκά, δηλαδή, που είναι σε οίστρο) στην περιοχή τους. Κάθε ενήλικο θηλυκό που βρίσκεται σε καλή φυσική κατάσταση είναι γόνιμο μόνο μία φορά κάθε τρία χρόνια, καθώς τα άλλα δύο είναι επιφορτισμένο με την ανατροφή των μικρών. Μετά τη γονιμοποίηση, το καλοκαίρι, το ωάριο παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση για περίπου πέντε μήνες, μέχρι το φθινόπωρο, και αρχίζει να αναπτύσσεται γύρω στα τέλη Νοεμβρίου, όταν η μητέρα έχει αποθηκεύσει αρκετό λίπος μέσω της τροφής, για να αντεπεξέλθει στις αυξημένες απαιτήσεις της κύησης και της διαχείμασης. Τα μικρά (1 έως 4) γεννιούνται μέσα στη φωλιά διαχείμασης, μεταξύ Δεκεμβρίου και Φεβρουαρίου, όταν η μητέρα τους βρίσκεται στον χειμέριο λήθαργο. Τα αρκουδάκια όταν γεννιούνται έχουν βάρος μόλις 350 400 γραμμάρια, είναι τυφλά και χωρίς τρίχωμα, πράγμα που τα καθιστά εντελώς απροστάτευτα απέναντι στο κρύο του χειμώνα. Χωρίς τη ζεστασιά του μητρικού σώματος κσι της φωλιάς διαχείμασης, η οποία λειτουργεί ως θερμοκοιτίδα, τα μικρά δεν μπορούν να ζήσουν περισσότερο από 20 λεπτά μόνα τους!

Χειμέριοι λήθαργοι

Τον χειμώνα οι καφέ αρκούδες περιέρχονται σε χειμέριο λήθαργο, μια κατάσταση στην οποία ακούσια επιβραδύνεται ο μεταβολισμός του ζώου. Ο χειμέριος λήθαργος, κατά τον οποίο ελαττώνονται οι βιοχημικές καύσεις του οργανισμού και μειώνονται στο ελάχιστο οι τροφικές απαιτήσεις ενός ζώου, είναι μια προσαρμογή του είδους για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη τροφής που επικρατεί στα δάση της εύκρατης ζώνης τον χειμώνα. Ο χειμέριος λήθαργος δεν πρέπει να συγχέεται με τη χειμερία νάρκη στην οποία πέφτουν άλλα θηλαστικά, όπως ο σκαντζόχοιρος και η νυχτερίδα, ή ερπετά, όπως οι χελώνες και τα φίδια. Κατά τον χειμέριο λήθαργο η αρκούδα δεν καταναλώνει τροφή και νερό, ενώ δεν αποβάλλει ούτε ούρα, ούτε κόπρανα! Αυτό το επιτυγχάνει με μια θαυμαστή προσαρμογή της φυσιολογίας της, που της επιτρέπει να μετατρέπει, και στην ουσία να ανακυκλώνει, παράγωγα του μεταβολισμού της, όπως η ουρία (η οποία σε υψηλές συγκεντρώσεις είναι τοξική) σε απλούστερες χημικές ενώσεις και θρεπτικά συστατικά. Η διάρκεια του χειμέριου λήθαργου δεν είναι ίδια για όλες τις αρκούδες και επηρεάζεται άμεσα από τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας της ατμόσφαιρας. Στη χώρα μας. με τους σχετικά ήπιους χειμώνες, ο χειμέριος λήθαργος διαρκεί συνήθως 2 με 3 μήνες, ενώ οε βορειότερα κλίματα μπορεί να κρατήσει έως και 7 μήνες. Κατά τη διάρκεια του χειμέριου λήθαργου οι αρκούδες μπορεί να χάσουν έως και 30% ταυ βάρους τους.

Η αναζήτηση του κατάλληλου σημείου διαχείμασης ξεκινάει από το φθινόπωρο, πριν πέσουν τα πρώτα χιόνια. Αφού βρεθεί η ιδανική τοποθεσία, αρχίζει το σκάψιμο της φωλιάς. Εναλλακτικά, οι αρκούδες μπορεί να χρησιμοποιήσουν φυσικές σπηλιές ή κουφάλες δέντρων που έχουν το κατάλληλο μέγεθος. Η επιφάνεια της φωλιάς διαχείμασης καλύπτεται συνήθως με ξερά φύλλα και χόρτα και η φωλιά διατηρεί, κατά τη διάρκεια του χειμώνα, στο εσωτερικό της σταθερή θερμοκρασία.

Οι μεγάλες απειλές

Η καφέ αρκούδα προστατεύεται αυστηρό στην Ελλάδα από διεθνείς και κοινοτικές συμβάσεις και από την ελληνική νομοθεσία. Παρ’ όλα αυτά το είδος εξακολουθεί να απειλείται. Οι δύο βασικές απειλές είναι η σκόπιμη και τυχαία θανάτωση αλλά και η απώλεια και ο κατακερματισμός του βιοτόπου της. Αν και δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για το μέγεθος της πρώτης απειλής, υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο θανατώνονταν από λαθροθήρες στη χώρα μας το λιγότερο δέκα αρκούδες. Πολλά από αυτά τα περιστατικά λαθροθηρίας σχετίζονται με το κυνήγι αγριογούρουνων, έχουν καταγραφεί, όμως, πρόσφατα και περιστατικά λαθροθηρίας για τη συλλογή τροπαίων και για την αποφυγή πρόκλησης ζημιών στο ζωικό και φυτικό κεφάλαιο. Εκτός από τη λαθροθηρία, η καφέ αρκούδα απειλείται και από την εκτεταμένη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων.

Η απώλεια και ο κατακερματισμός του βιοτόπου είναι μια απειλή την οποία αντιμετωπίζουν πλέον όλα τα είδη αρκούδας στον κόσμο. Στην Ελλάδα ο βιότοπος της καφέ αρκούδας απειλείται πρωτίστως από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις, είτε αυτές έχουν τη μορφή της παράνομης υλοτομίας, των δασικών πυρκαγιών, της αλόγιστης διάνοιξης δασικών δρόμων είτε της κατασκευής τεχνικών υποδομών. Επιπλέον, στις περιπτώσεις κατασκευής μεγάλων, κλειστών, οδικών αξόνων και δρόμων, με ανυπέρβλητα διαχωριστικά μεταξύ των λωρίδων κυκλοφορίας, υπάρχει ο κίνδυνος της απομόνωσης υποπληθυσμών και τελικά της εξαφάνισης τους, αν ο πληθυσμός που απομονώνεται είναι πολύ μικρός ή καταπέσει σε γενετική υποβάθμιση λόγω αιμομιξίας. Στη χώρα μας μεγάλο πρόβλημα δημιούργησε πρόσφατα, λόγω της επικείμενης υποβάθμισης του βιοτόπου της καφέ αρκούδας στην Πίνδο, η κατασκευή δύο μεγάλων οδικών αξόνων, της «Εγνατίας Οδού» και του οδικού άξονα «Ε65». Ο «Αρκτούρος» πρωτοστάτησε στις ενέργειες βελτίωσης της χάραξης των δρόμων αυτών και παρακολουθεί συστηματικά τις προσπάθειες που καταβάλλονται για την κατασκευή τους με τρόπο πιο «φιλικό» προς το περιβάλλον. Οι προσπάθειες αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την κατασκευή σηράγγων και κοιλαδογεφυρών, που διασφαλίζουν περάσματα και διαδρόμους επικοινωνίας για τα ζώα στις περιοχές που επηρεάζονται από την κατασκευή των αυτοκινητοδρόμων. Άμεση συνέπεια της πυκνότητας του οδικού δικτύου αλλά και της αύξησης του αριθμού των οχημάτων σε αυτό, είναι ο μεγάλος αριθμός τροχαίων ατυχημάτων με θύματα αρκούδες που έχει παρατηρηθεί πρόσφατα. Τα τελευταία χρόνια 14 αρκούδες έχουν πέσει θύματα τροχαίων ατυχημάτων στη Βορειοδυτική Ελλάδα. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι οι μεγάλοι οδικοί άξονες ταχείας κυκλοφορίας βλάπτουν σοβαρά την πανίδα και πέραν της κατάτμησης των βιοτόπων.

Η καφέ αρκούδα είναι ένα από τα πιο απειλούμενα θηλαστικά της Ελλάδας και το μέλλον της είναι αβέβαιο. Μέχρι πρόσφατα οι οιωνοί δεν ήταν ιδιαίτερα καλοί. Το είδος κυνηγήθηκε, με αποτέλεσμα να εξαφανιστεί από πολλές περιοχές της χώρας μας. Επίσης, το φαινόμενο της αρκούδας «χορεύτριας» επέδρασε αρνητικά στους πληθυσμούς του είδους. Έπειτα από συντονισμένες ενέργειες περιβαλλοντικών οργανώσεων, όπως ο «Αρκτούρος», και της ελληνικής πολιτείας και την απαγόρευση των παραπάνω φαινομένων, το είδος αρχίζει δειλά να ανακάμπτει. Τα προβλήματα όμως παραμένουν κατά την αναζήτηση της τροφής τους οι αρκούδες προκαλούν συχνά ζημιές στο φυτικό και ζωικό κεφάλαιο των ανθρώπων της υπαίθρου. Εκτός από τα τεχνικά μέτρα που πρέπει να εφαρμόσουν οι άνθρωποι της υπαίθρου με την υποστήριξη της πολιτείας για την προστασία της περιουσίας τους (όπως η χρήση ηλεκτροφόρων περιφράξεων στην προστασία μελισσοκομικών μονάδων) υπάρχουν και απλοί κανόνες συμπεριφοράς προς αποφυγή των ανεπιθύμητων αλληλεπιδράσεων. Πρέπει να γίνει απολύτως σαφές ότι η αρκούδα στη χώρα μας είναι ένα «ντροπαλό» ζώο, το οποίο θα κάνει ότι μπορεί για να αποφύγει μια δυσάρεστη συνάντηση με ανθρώπους. Ακόμα, όμως, και αν κάτι τέτοιο συμβεί και η αρκούδα δεν απειληθεί, θα προσπαθήσει να απομακρυνθεί χωρίς να πειράξει τον άνθρωπο. Γενικότερα, σε περιοχές με παρουσία αρκούδας συνιστάται να κάνουμε αντιληπτή την παρουσία μας στο δάσος. Σε περίπτωση μιας συνάντησης καλό είναι να κάνει κανείς αισθητή την παρουσία του σηκώνοντας τα χέρια (για να φανεί μεγαλύτερος) και να απομακρυνθεί αργά και ήρεμα. Η γρήγορη απομάκρυνση δεν συνιστάται και δεν έχει ιδιαίτερο νόημα καθώς η αρκούδα είναι πιο γρήγορη από τον άνθρωπο! Η αρκούδα είναι το σύμβολο της άγριας ομορφιάς και της μοναδικότητας της ελληνικής φυσικής κληρονομιάς. Ένα είναι σίγουρο. Το μέλλον της εξαρτάται απόλυτα και αποκλειστικά από τη διάθεση των Ελλήνων να συνυπάρξουν μαζί της. Ας δράσουμε λοιπόν προτού είναι αργά!

Αναδημοσιεύεται από το περιοδικό «explore Nature», τεύχος 12, Μάρτιος 2009

Advertisements