Το νεροπρίονο στα Άρματα Κονίτσης

Στο χωριό Άρματα Κονίτσης, που βρίσκονται στις πλαγιές του Σμόλικα, διατηρείται αναστηλωμένο ένα παλιό υδροπρίονο (νεροπρίονο), μια από τις ελάχιστες παρόμοιες κατασκευές που διασώζονται ακόμη στην Ελλάδα.
Μια κατασκευή που εκμεταλλευόμενη τη δύναμη του νερού κόβει τους κορμούς των δέντρων.


Οι κάτοικοι των Αρμάτων, αλλά και όλων των χωριών της Λάκκας Αώου καθώς και αυτών που κατοικούσαν στα απέναντι χωριά του «Βλαχοζάγορου», από πολύ παλιά εκμεταλλευόμενοι τη πλούσια φύση της περιοχής, είχαν ως μια από τις βασικές τους ασχολίες την υλοτομία και την επεξεργασία του ξύλου.
Για τη δημιουργία ξυλείας κατάλληλης κυρίως για οικοδομική χρήση κατασκεύασαν και χρησιμοποιούσαν το υδροπρίονο.

Το νερό ερχόταν στο πριόνι μέσω ξύλινων (κυρίως) αυλακιών που τα ονόμαζαν κανούτες και με αυτά το κατεύθυναν στο σημείο που ήθελαν.
Εκεί το νερό έπεφτε με ορμή και κινούσε τον «κουτσό» (ή «στριφτό»), ένα χοντρό ξύλο που πάνω του ήταν στερεωμένο ένα τελάρο (ή «αργαλειός» όπως αλλιώς ονομαζόταν το πλαίσιο αυτό). Πάνω στο τελάρο ήταν στερεωμένο το πριόνι που έκανε κατακόρυφη κίνηση.
Έτσι το νεροπρίονο εκμεταλλευόμενο τη δύναμη των νερών κινούσε τις λάμες που έσχιζαν το ξύλο.

Ο κορμός του ξύλου ήταν τοποθετημένος πάνω στον λεγόμενο «αραμπά», μια ξύλινη βάση που και αυτή δούλευε με τη βοήθεια του νερού.
Με τον «αραμπά» ο κορμός έφτανε στο πριόνι όπου και σκιζόταν σε κομμάτια διαφόρων διαστάσεων που τα χρησιμοποιούσαν για τη κατασκευή πατωμάτων, νταβανιών, κουφωμάτων και γενικότερα σε όλα τα στάδια της οικοδομικής εργασίας, όπου απαιτούνταν η χρήση ξύλινων υλικών.

Και όπως συνηθιζόταν σε πολλές ανάλογες περιπτώσεις, έτσι και στα Άρματα δίπλα από το νεροπρίονο κατασκευάστηκε και μια νεροτριβή που χρησιμοποιείται για το πλύσιμο των ρούχων και των σκεπασμάτων.

Advertisements